Podcast Circulaire Sloopteams: “Circulair slopen vraagt om een sloopteam – mét de bouwheer”

Gezamenlijk reflecteren over hoe circulair slopen een volwaardig onderdeel van het bouwproces kan worden: dat was de insteek van de eerste aflevering van de tweedelige podcast Circulaire Sloopteams, die de werelden van afbraak en sloop samenbrengt: een sloopaannemer, een studiebureau met expertise in selectief slopen en een architect, respectievelijk in de figuur van Xavier De Clerck van Aclagro, Steven Meersman van B²ASC en Tomas Ooms van Studio Tuin en Wereld.

De ervaring van de drie podcastgasten is dezelfde: circulair slopen is pas echt een (volwaardige) optie als bouwheren ervoor openstaan om die vrijgekomen materialen in hun projecten te gebruiken. “Daarom moeten we hen duidelijk maken waarom het nodig is – en uiteraard ook wat het vraagt qua tijd, geld en planning”, vertelt Steven Meersman. “Als de bouwheer er niet voor wil gaan, dan blijft hergebruik een loze ambitie die iemand anders moet waarmaken – iets wat waarschijnlijk niet zal gebeuren.” 

“De hergebruikwaarde en herverkoopwaarde van een component zijn niet dezelfde”, waarschuwt Tomas Ooms de opdrachtgever wel voor een te commerciële benadering van hergebruik. “Als we alles laten afhangen van marktlogica, dan zal een bouwheer sneller geneigd zijn om materialen uit een afbraak te verkopen dan ze zelf te hergebruiken in een nieuw bouwproject. De kans bestaat dan dat die materialen niet hergebruikt worden.”

Van bouwteam naar sloopteam

Wanneer de bouwheer de kaart van circulair bouwen wenst te trekken, is de zogeheten sloopteamformule, analoog aan de bouwteamformule, volgens de podcastgasten hét vehikel om het project te realiseren: “Architect, aannemer, sloopaannemer én opdrachtgever moeten samen het project voorbereiden en realiseren, in wat we dus een sloopteam noemen. Enkel zo worden de circulaire ambities hoog gehouden gedurende het hele bouwtraject”, legt Xavier De Clerck uit.

Volgens hem, Steven Meersman en Tomas Ooms impliceert dat ook dat elke stakeholder zijn rol breder opvat. Zo is de opdrachtgever de ambitiebewaker en beslisser, ook in het sloopproces, de architect de brugfiguur tussen de demontage en het nieuwe ontwerp en moet de sloopaannemer demonteren in plaats van bruut te slopen. De sloopdeskundige – zoals B²ASC – kan zijn rol uitbreiden door het herkennen van herbruikbare materialen uit een te slopen gebouw(deel) en het opstellen van een hergebruikinventaris. De zogeheten materialenmakelaar – niet noodzakelijk een aparte rol maar wel een essentiële – ten slotte, moet de financiële en praktische kansen voor hergebruik detecteren.

Tracimat als belangrijke schakel

Volgens de podcastgasten speelt tot slot ook de sloopbeheersorganisatie Tracimat een belangrijke rol. Dat bedrijf kan sloopdeskundigen immers opleiden in urban mining – het proces waarbij bruikbare materialen uit bestaande gebouwen en infrastructuur worden gewonnen voor hergebruik in nieuwe projecten – en kan zijn databanken gebruiken om hergebruik op te schalen. “Want zolang er geen systematische vraag is, blijft urban mining een niche”, aldus Steven Meersman.

De eerste aflevering van de podcast Circulaire Sloopteams is hier te beluisteren, maar ook via de link naast dit artikel en via de gekende streamingskanalen, waar de podcast te vinden is onder het kanaal van Architectura. Net als de tweede aflevering werd ze gemodereerd door Rik Neven, zaakvoerder van Palindroom, het contectbureau achter onder meer Circubuild, en opgenomen en gemonteerd door De Praeters.

Over Living Lab Circulaire Sloopteams

Het Living Lab Circulaire Sloopteams, waarin de gelijknamige tweedelige podcast kadert, is een initiatief om van Vlaanderen een regio te maken waar circulair slopen en urban mining de norm vormen. Het project, onder leiding van Embuild Vlaanderen, loopt van januari 2023 tot december 2025. Naast Embuild Vlaanderen werken ook Buildwise, NAV, Stad Mechelen, Tracimat, Aclargo, Rockwool en Resulation mee aan het project. 

De concrete doelstellingen van het Living Lab Circulaire Sloopteams zijn het ontwikkelen van een code van goede praktijk voor circulaire sloop, het theoretisch uitwerken van de zogeheten sloopteamformule, het publiceren van de gids Samen Circulair Slopen, het opvolgen van pilootprojecten waarin op een circulaire manier en in sloopteam wordt gewerkt en het organiseren van evenementen waarin sloopaannemers, architecten, opdrachtgevers en recyclagebedrijven gezamenlijk zoeken naar efficiënte(re) manieren om gebouwen circulair te ontmantelen.

Ben je getriggerd door dit ontwerp? Noteer dan zeker 9 december 2025 in je agenda, want dan vindt het slotevent van Circulaire Sloopteams plaats. Dat zal doorgaan bij Buildwise, in de Kleine Kloosterstraat 23 in Zaventem.

Het Living Lab Circulaire Sloopteams wordt voor 80% gesubsidieerd door VLAIO.